Oczepiny tradycja czy zbędny przymus?

Oczepiny to bardzo dawny obrzęd zwany niegdyś przebabinami, czepieniem czy też czepinami. Wedle tradycji zaczynamy je równo o północy, gdyż dokładnie o tej godzinie Panna Młoda symbolicznie przechodzi ze stanu panieńskiego w zamężny. Coraz częściej obserwuje się jednak tendencje odchodzenia od tej tradycji.

Oczepiny tradycja czy zbędny przymus?

Raczej kojarzy się ona z przymusem, czymś zbędnym wręcz stresującym kiedy np. nowa „panna młoda” musi całować nieznanego sobie „pana młodego”.
Już niewiele par zdecydowanie chce je mieć na weselu, gdyż niewiele pamięta skąd one się wzięły i co oznaczają. W dzisiejszym artykule przedstawiam tradycję oczepin, wygląd współczesnych oczepin oraz przykładowe zabawy oczepinowe.

Tradycja oczepin

Oczepiny są starodawnym obrzędem weselnym, które obchodziło większość narodów słowiańskich. Nazwa pochodzi od nakrycia głowy (czepca), które nosiły żony zamiast panieńskiego wianka. Tak jak dziś, oczepiny odbywały się o północy. Wówczas to Pannę Młodą wyprowadzono do bocznej izby, a goście zabawy śpiewali pieśń "Oj, chmielu, chmielu..."

Druhny zdejmowały z niej wianek. W przeciwieństwie do współczesnych wesel w tamtych czasach nie dbano o fryzurę Panny Młodej. Wyobraźcie sobie, że po zdjęciu wianka... skracano jej włosy. Starsze koleżanki Panny Młodej nakładały jej czepiec (stąd nazwa - czepienie). Weselny czepiec był najczęściej prezentem od matki chrzestnej. Wykonany był z białego płótna i był specjalnie na tą okazję szyty. Brat panny młodej lub najstarszy drużba wręczał go starościnie (która często była wcześniej swatką). Umieszczony na głowie, naznaczony znakiem krzyża, stawał się ikoną małżeństwa.

Obrzędom oczepinowym towarzyszyły również różne zwyczaje i tradycje: panna młoda zrzucała „na niby” czepek z głowy i deptała go, a na jego miejsce nakładała męski kapelusz, uciekając tym samym przed mężatkami mającymi ją oczepić, w ten sposób podczas tradycyjnej zabawy bawiła się przed oczepinami, czasem pomagali jej w tym żonaci mężczyźni.

Oczepiny współcześnie

Obecnie w naszym kraju pozostałość oczepin jest spotykana najczęściej na wsi (w niektórych regionach). Tam też pozostał zwyczaj datków "na czepiec". Należy jednak zauważyć-zmienił się przede wszystkim charakter tego obrzędu. Obecnie oczepiny rozumiane są, jako konkursy dla gości weselnych, przy czym zabawa ta pojawia się coraz rzadziej. Młodzi ludzie coraz częściej utożsamiają oczepiny z czymś, co jest zupełnie niepotrzebne na weselu. Kawalerowie i panny chowają się po kontach, a kiedy już zostaną wyciągnięci na środek, ani im się śni złapanie welonu czy muszki.

Oczepiny-tak czy nie?

Tak naprawdę wiele zależy od charakteru przyjęcia. Jeżeli tuż po ślubie Para Młoda wraz z zaproszonymi gośćmi udaje się na skromny poczęstunek do restauracji, gdzie tańce i hulanki są wykluczone, wówczas można w ogóle zrezygnować z oczepin.

Całkiem inaczej jest w przypadku, kiedy przyjęcie weselne odbywa się w lokalu z parkietem tanecznym i któremu przez całą noc przygrywać będzie wynajęty zespół lub DJ.

Przebieg tradycyjnych oczepin

Na niektórych weselach widać jednak ,że oczepiny pozostały punktem kulminacyjnym. Panna Młoda i Pan Młody rzucają swoje atrybuty, a zgromadzeni wokół goście próbują złapać welon lub muszkę (ewentualnie krawat). W pierwszej kolejności to Panna Młoda rzuca za siebie welon. Wokół pary, w rytm muzyki, tańczą zgromadzeni uczestnicy zabawy. Tradycja mówi, że ta która złapie welon, jako następna pójdzie za mąż. Zamiast welonu panna młoda może rzucić, np. stroik, bukiet lub kapelusz. Inny wariant zabawy to schowanie ozdoby z włosów panny młodej, np. stroika, pod krzesłem, w klapie marynarki wodzireja, lub w bukiecie kwiatów na weselnym stole. Wcześniej należy poprosić wszystkie panny, aby na chwilę opuściły salę zabaw. W trakcie, kiedy panny szukają przypinki, pozostali goście mogą wspólnie śpiewać, aby uniknąć podpowiadania.

Po pannach, wokół pary zbierają się kawalerowie i zabawa wygląda podobnie. W celu uatrakcyjnienia widowiska często wodzirej stosuje pewne triki, by zabawa była weselsza, np. panowie mogą tańczyć w kółeczku w pozycji na kucka. Dodatkowo, aby wykluczyć celowość rzutów młodej pary, zasłania się im oczy opaską. Również wybór nowego pana młodego może być o wiele ciekawszy. Wszyscy kawalerowie powinni stanąć w kole. Pan młody z zawiązanymi oczami podaje jednemu z nich swoją muszkę. Mucha jest podawana kolejnym panom tyle razy, ile wynosi suma wieku państwa młodych. Ten, na którego wypada ostatnia liczba wygrywa.

W ten sposób wyłania się para zwycięzców. Nowa Para Młoda może potem wspólnie zatańczyć lub wziąć udział w konkursie (w zależności od ustalonego wcześniej planu).

Następnie odbywają się inne zabawy i konkursy, które mają za zadanie zabawić i rozweselić gości weselnych.